تبلیغات
سیمای پرهیزگاران - اثبات معلولیت عالم/ تعابیر والای امام علی(ع) درباره خداوند
سیمای پرهیزگاران
بانک اطلاعات پایگاه ها و مطالب چهارده معصوم (ع)

اثبات معلولیت عالم/ تعابیر والای امام علی(ع) درباره خداوند






خداوند هیچ یك از صفات لازمه معلولیت را دارا نیست، چرا که هر موجودی این صفات را دارا باشد، معلول خواهد بود جهان متصف به این صفات است و در نتیجه معلول است و هر معلولی به علتی نیاز دارد.

  از راه های اثبات وجود خدا، برهان علی است كه از گذر معلولیت عالم به وجود خدا پی می بریم. این برهان را به گونه مختصر می توان چنین بیان كرد. جهان معلول است و هر معلولی نیازمند علت است. بنابراین جهان نیازمند علتی است كه آن علت یا خدا است یا در نهایت به خدا می رسد. از این رو خدا وجود دارد. نام علّی از این لحاظ برای این برهان گزیده شده است كه در رابطه با علت و معلول اقامه گردیده است.

اگر دو موجود "الف" و "ب" را با یكدیگر مقایسه كنیم و ببنیم كه "الف" موجودی است كه تحقق موجود دیگر یعنی"ب" متوقف بر آن است، وجود"الف" را علت و وجود"ب" را معلول می گوییم. این تعریف تعریف عام علت است كه شامل علل ناقصه نیز می شود. اما علت، معنای خاصی نیز دارد كه عبارت است از موجودی كه با وجود آن، تحقق و وجود موجود دیگر ضرورت پیدا می كند و این علت را "علت تامه" نیز می گویند. در اینجا علت به گونه ای است كه برای تحقق وجود معلول كافی است. در غیراین صورت علت را "علت ناقصه" می نامند. مثلا، وجود حرارت وابسته و متوقف بر وجود آتش است و بدین روی وجود حرارت را معلول و آتش را علت می گوییم.

  تعریف علت فاعلی

فیلسوفان علت را بر چهار قسم می دانند، علت فاعلی، علت غایی، علت صوری و علت مادی. علت فاعلی آن است كه معلول از آن پدید می آید و علت غایی، انگیزه فاعل برای انجام كار است. علت مادی زمینه پیدایی معلول است و در ضمن آن باقی می ماند، مانند عناصر تشكیل دهنده گیاه. علت صوری، صورت و فعلیتی است كه در ماده پدید می آید و منشا آثار جدیدی در آن می گردد، مانند صورت نباتی. علت فاعلی دو اصطلاح دارد؛ یكی فاعل طبیعی كه در فیزیك و طبیعیات به كار می رود و منشا حركت و دگرگونی اجسام و حالات است و دیگر فاعل الهی كه در فلسفه و الهیات مورد بحث واقع می شود و منظور از آن موجودی است كه معلول را پدید می آورد و به آن هستی می بخشد.در این استدلال هر گاه علت فاعلی بحث می شود،منظور علت فاعلی الهی است.

   اصل علیت

در این برهان اصل علیت، یعنی"هر معلولی علتی دارد" به خدمت گمارده شده است. چنانكه پیشتر اشاره شد، اصل علیت یعنی "هر معلولی نیازمند علت است" امری بدیهی است و بر همه موجودات وابسته اعم از مادی و مجرد صادق است. برخی فیلسوفان غربی كه مفاد اصل علیت را درست در نیافته اند، پندانشته اند كه مفاد اصل علیت، این است كه هر موجودی، نیازمند علت است.از این رو،به گمان آنان خدا نیزكه موجوداست،باید علت و آفریینده داشته باشد.

  اثبات معلولیت عالم

از آنجا كه ملاك احتیاج معلول به علت، ضعف وجودی اوست هرموجود فقیر و ضعیفی نیازمند علت است. ضعف مرتبه وجودی آثارو نشانه هایی دارد كه به وسیله آنها می توان معلولیت موجودی را شناخت. از جمله آنها، محدودیت زمانی و مكانی، محدودیت آثار، وابستگی به غیر، تغییر پذیری و فناپذیری است.

موجودی كه تغییر می پذیرد، بی گمان فقر وجودی دارد. در نتیجه معلول است چرا كه تغییر علامت فقدان و كمبود است و روشن است كه موجود دارای نقص و كمبودخود نمی تواند كمبود خویش را مرتفع سازد،بلكه محتاج علتی است كه آن را از قوه و استعداد به فعلیت برساند. موجودی كه محدودیت زمانی و مكانی دارد، حتما فقر وجودی دارد و در نتیجه معلول خواهد بود، زیرا یا سابقه نیستی دارد یا لاحقه نیستی موجودی كه به نحوی وابستگی به غیر دارد، دارای ضعف وجودی است و در نتیجه معلول است. با توجه به این خصوصیات آشكار می شود از آنجا كه جهان بستر تغییر و تحولات است و موجودات این جهان سابقه و لاحقه نیستی دارند و اجزای آن به هم وابسته اند.بنابراین جهان معلول خواهد بود.از این روست كه امام علی(ع) می فرماید؛ هر چیزی غیر از خداوند معلول است.

امام علی(ع) همچنین در تعابیری، صفاتی را منحصرا از خدا سلب می كند و از این رو در می یابیم كه ما سوی الله متصف به این صفاتند این صفات لازمه معلولیت اند كه عبارتند از؛ گذر زمان او را تغییر نمی دهد؛؛ محدودیت مكانی ندارد؛ حالت او تغییر نمی یابد؛ سكون و حركت بر او عارض نمی شود؛ خداوند مثل و مانند ندارد تا از آن طریق شناخته شود؛ خداوند نه می زاید و نه زاییده شده است؛ افول و زوال بر او راه ندارد.

اگر به همه موجودات جهان نیك بنگریم همه آنها را متصف به این صفات می دانیم در نتیجه همه آنها معلول خواهد بود. خداوند هیچ یك از این صفات لازمه معلولیت را دارا نیست. بدین سان خداوند به هیچ یك از این او صف متصف نیست و هر موجودی كه این صفات را دارا باشد، معلول خواهد بود جهان متصف به این صفات است و در نتیجه معلول است و هر معلولی،علتی نیاز دارد.

برخی معترضان برهان علی می گویند چه اشكالی دارد كه سلسله علل تا بی نهایت ادامه یابد، یا جهان، خود علت خود باشد؟ در این صورت دیگر نمی توان خدا را اثبات كرد. فلاسفه به این اشكال پاسخ داده اند كه تسلسل علل تا بی نهایت محال است. در نظر این فلاسفه، امتناع تسلسل بدیهی یا دست كم قریب به بداهت است و دلایلی نیز بر این امتناع اقامه كرده اند كه به نمونه ای از آن اشاره می كنیم.

اگر سلسله ای از علل و معلولات را فرض كنیم كه هر یك از علت ها، معلل دیگری است، سلسله ای از تعلقات و وابستگی ها خواهیم داشت و بدیهی است كه وجود وابسته بدون وجود مستقل كه طرف وابستگی آن است تحقق نخواهد یافت پس ناگزیر باید ورای این سلسله وابستگی ها و تعلقات وجود مستقلی باشد كه همگی آنها در پرتو آن تحقق یابند، زیرا مجموع بی نهایت محتاج و وابسته هرگز غیر محتاج و مستقل غنی نخواهد شد.

اما اینكه آیا نمی شود این جهان، علت خودش باشد كه اصطلاحا آن را دور می نامند باید گفت،"دور"به معنای این است علت وجودی موجودی خود او باشد،یعنی وجود موجود بر خود متوقف باشد و این امر مستلزم آن است كه موجود بر خود مقدم باشد و لازمه آن اجتماع متناقضین است، یعنی موجود چون علت خود است، باید سابق بر خود باشد و چون معلول است، باید سابق بر خود نباشد، بلكه متاخر از خود باشد. اجتماع تناقض نیز محال است.بنابراین نمی توان فرض كرد كه جهان،خود علت خود است، بلكه محتاج علتی خارج از خود است كه او خدا است.قرآن نیز این مساله را كه یك چیزی علت پیدایش خود باشد در قالب استفهام رد كرده و در آیه 35 سوره طور می فرماید؛ ام خلقوا من غیر شی ام هم الخالفون؛ آیا از هیچ خلق شده اند؟یا آنكه خودشان خالق خود هستند؟     

منبع : مهر





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
سه شنبه 29 فروردین 1396 11:53 ب.ظ
I'm not sure why but this site is loading incredibly slow
for me. Is anyone else having this issue or is it a problem on my end?
I'll check back later and see if the problem still exists.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره ما




مدیر سایت : حسین الیاسی
جمع آوری موضوعات این سایت
جستجو

آمار بازدید از سایت
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :